تفاوت عادت و اعتیاد:
« عـادت » و « اعتــیاد » دو اصطلاح و عنوانی هستند كه در افكار عمومی به غلط مشابه و معادل هم در نظر گرفته می‌شوند در صورتی كه اختلاف كلی و اساسی با هم دارند .
« عادت » در اصل عبارتست از تطابق موجود زنده با محیط زیـست یا شرایـط جدید و بی‌سابقه كه در انسان انواع مختلف وجود دارد. « اعتیـاد » عبارتست از تطابق بدن با هر دارو یا ماده شیمیائی خارجی غیرلازمی به مدت طولانی كه یكی از انواع عادات حیاتی یا عادات بیولوژیـكی محسوب می‌گردد . استعمال مداوم و طولانی مواد مخدر منجر به ایـجاد سخت‌تریـن انواع عادات حیـاتی در بدن میشود كه همان « اعتیـاد به مواد مخدر » می‌ـباشد. تـریـاك یا تغییر « عـادت » عموماً سهل‌تر و سریع‌تر و بـدون عوارض سخت بوده و به مانند ترك اعتیاد با مـشكلات بزرگ روبرو نمی‌گردد.
در حالیكه « اعـتیاد » علاوه بر لطمات سنگین جانی و خـسارات مالی بسیـار و آماده كردن بـدن به انـواع بیـماری‌های جسمی و روحی گوناگون، از نظر تـرك و رهائی با مشكلات بزرگ و گاهی با زحمات و مشقات و سختـی‌ها و نامـلایمات بیشتری همراه است ولی البته نباید فراموش كنیم كه «ترك اعتــیاد غیر ممكن نیست» و چون عنوان «اعتــیاد»‌ از طرفی اكثراً با « عادت »‌قابل اشتباه بوده و در تمام موارد نمی‌تواند مطابق با واقعیـت امر در استعمال طولانی داروهای مختلف و مواد ، صدق و تطابق نمایـد از اینروست كه در سال‌های اخیر از طرف محافل علمی و پزشكی تعاریف دیگری انتخاب گردیده كه بیش از همه تعاریـف سازمان بهداشت جهانی كامل‌تر و جامع‌تر و مطمئن‌تر و نیز قابل استفاده در تمام جهات استعمال مداوم داروها (اعم از مخدر و غیره ) بوده و آن انتخاب عنوان «وابستگی به دارو» است.

عوامل زمینه ساز مستعد کننده اعتیاد:
اعتیاد یك بیماری زیست شناختی، روانشناختی و اجتماعی است. عوامل متعددی در اتیولوژی مصرف مواد مخدر و اعتیاد موثر هستند كه در تعامل با یكدیگر منجر به شروع مصرف و سپس اعتیاد می‌شوند. عوامل موثر بر فرد، محیط فرد و كلیه علل
و عوامل درهم بافته‌ای هستند كه بر یكدیگر تاثیر می‌گذارند. درك كلیه علل و عوامل زمینه‌ای موجب می‌شود تا روند پیشگیری، شناسایی، درمان و پیگیری به طور هدف‌مند طرح‌ریزی شود. بنابراین، آشنایی با عوامل زمینه ساز مستعد كننده در مقابل آن از دو جهت ضرورت دارد:

1- شناسایی افراد در معرض خطر اعتیاد و اقدام‌های پیشگیرانه لازم برای آنان؛
2- انتخاب نوع درمان و اقدام‌های خدماتی، حمایتی و مشاوره‌‌‌ای لازم برای معتادان.

عوامل مخاطره آمیز:
عوامل مخاطره آمیز مصرف مواد، شامل عوامل فردی، عوامل بین فردی و محیطی و عوامل اجتماعی است.

عوامل مخاطره آمیز فردی:

□ دوره نوجوانی
□ استعداد ارثی
□ نگرش مثبت به مواد
□ صفات شخصیتی
كه صفات شخصیتی خود به سه بخش تقسیم می‌شود: صفات ضد اجتماعی؛ پرخاشگری؛ اعتماد به نفس پایین.
□ اختلالات روانی كه شامل: افسردگی اساسی و فوبی می‌باشد.
□ موقعیت‌های مخاطره آمیز، كه شامل: ترك تحصیل و بی‌سرپرستی می‌باشد.
عوامل مخاطره آمیز بین فردی و محیطی:
□ عوامل مربوط به خانواده، كه موارد: غفلت از فرزندان، وجود الگوی نامناسب در خانواده و خانواده‌ی آشفته را شامل می‌شود.
□ عوامل مربوط به دوستان، از جمله: دوستان مصرف كننده مواد.
□ عوامل مربوط به مدرسه، كه شامل: فقدان محدودیت و فقدان حمایت می‌شود.
□ عوامل مربوط به محل سكونت، از جمله: شیوع خشونت و اعمال خلاف.

عوامل مخاطره آمیز اجتماعی:

□ فقدان قوانین و مقررات جدی ضد مواد مخدر
□ بازار مواد
□ مصرف مواد به عنوان هنجار اجتماعی
□ كمبود فعالیت‌های جایگزین
□ كمبود امكانات حمایتی، مشاوره‌ای و درمانی
□ توسعه صنعتی، محرومیت اجتماعی- اقتصادی

منبع: سايت بهجو