منبع:TIME

       مجله سلامت

گرچه مي‌گويند شادي را نمي‌توان با پول خريد، اما پژوهشگران مي‌گويند به نظر مي‌رسد دست کم مي‌توان آن را به ارث برد. گرچه اغلب ما در زندگيمان به دنبال شادي و کاميابي هستيم، اما پژوهشي جديد نشان مي‌دهد که رسيدن به اين هدف ممکن است خارج از کنترل ما باشد. نتايج دو بررسي جديد که اخيرا انجام شده است – با تاييد حجم فزاينده‌اي از شواهد قبلي- نشان مي‌دهد که عواملي مانند ژن‌ها و سن ممکن است بر احساس کاميابي و شادي ما بيش از تلاش روزمره ما براي دستيابي به اين اهداف موثر باشد.

در يک مطالعه، پژوهشگران انگليسي و استراليايي در بررسي حدود 1000 زوج دوقلوهاي همسان و غيرهمسان ژن‌هايي را يافته‌‌اند که نيمي‌ از صفات شخصيتي را کنترل مي‌کنند که افراد را شاد مي‌کنند و عوامل ديگر مانند روابط با ديگران، سلامتي و شغل مسوول بقيه احساس خوشبختي ما است. دکتر تيم بيتس، از دانشگاه ادينبورو در اسکاتلند که سرپرست اين تحقيق بوده است، در اين باره مي‌گويد: «يافته‌هاي ما نشان داد که نيمي از تفاوت‌ها از لحاظ شادي افراد منشا ژنتيکي دارد. اين يافته‌ها بسيار غافلگيرکننده بود.»

رابطه ژن و شادي

پژوهشگران از داوطلباني در سنين بين 25 تا 75 پرسش‌هايي درباره شخصيت‌‌‌شان و اينکه چقدر از زندگي‌شان راضي هستند، پرسيدند. از آنجايي که دوقلوهاي همسان داراي ژن‌هاي مشابه هستند و دوقلوهاي ناهمسان اينگونه نيستند، پژوهشگران توانستند ژن‌هاي مشترکي را بيايند که به صفات معين شخصيتي منجر مي‌شود و فرد را مستعد شاد شدن مي‌کند.

بر اساس نتايج اين پژوهش50 درصد تفاوت‌ها در احساس شادي به ژن‌هايي مربوط مي‌شود که باعث مي‌شوند صفات شخصيتي مانند اجتماعي، فعال، پايدار و سخت‌‌کوش و باوجدان بودن در فرد به وجود آيد.

بيتس مي‌گويد: «بررسي نشان داد که دوقلوهاي همسان در يک خانواده از لحاظ شخصيت و احساس خوشبختي و شادي بسيار به هم شبيه هستند، اما برعکس دوقلوهاي ناهمسان تنها حدود 50 درصد از اين لحاظ شباهت دارند.»

شخصيتي که شادي ايجاد مي‌کند

اين يافته‌ها مي‌تواند کمک بزرگي به پژوهشگراني کند که در تلاش هستند بفهمند چرا افراد افسرده مي‌شوند و چه چيزي باعث مي‌شود افراد متفاوت شاد يا ناشاد شوند. افراد داراي صفات شخصيتي مثبت در واقع ممکن است ذخيره‌اي از شادي داشته باشند که در اوقات پراسترس آن را به کار مي‌اندازند.

بيتس مي‌گويد: «يک پيامد مهم داشتن شخصيتي آرام، قابل‌اتکا و خونگرم اين است که منبعي – که ما آن را «ذخيره عاطفي» مي‌ناميم – فراهم مي‌کند که شادي آينده را باعث مي‌شود.»

رابطه سن و شادي

بررسي ديگري که در اين مورد انجام شده است نشان مي‌دهد که ميزان شادي فردي بستگي به الگويي بزرگتر، فرافرهنگي و جهاني دارد که به سن فرد مربوط است.

در اين بررسي که پژوهشگران دانشگاه وارويک در انگليس سرپرستي آن را به عهده داشتند، از 2 ميليون نفر در بيش از 70 کشور جهان درباره ميزان شادي‌شان نظرخواهي شد.

نتايج نشان داد که ميزان شادي در طول عمر نموداري U شکل دارد. به اين معنا که از جواني تا ميانه دهه چهل زندگي با افزايش سن ميزان شادي فرد کاهش مي‌يابد، اما پس از آن شروع به افزايش مي‌کند و در افراد سالمند دوباره به اوج خود مي‌رسد (البته اين مساله در مورد افراد خيلي پير با بيماري‌هاي شديد صادق نيست).

در سراسر جهان افرادي که در دهه 40 زندگي قرار داشتند نسبت به افراد جوان‌تر يا پيرتر احساس شادي کمتري را بيان کرده بودند و پايين‌ترين نقطه ميزان شادي فرد در اين بررسي در حدود 44 سال قرار داشت. اما در 44 سالگي چه اتفاقي رخ مي‌دهد؟ خيلي‌چيزها، اما هيچ‌کدام از آنها را نمي‌توان علت اصلي ناخوشنودي از زندگي شمرد. مساله نگراني در مورد بچه‌ها نيست. در اين بررسي حتي افراد بدون فرزند هم که در اين سن قرار داشتند نسبت به افراد جوانتر يا پيرتر مشابه خود کمتر احساس خرسندي داشتند. بررسي آماري همچنين نشان داد اين منحني تغيير شادي در سنين مختلف به درآمد، وضع ازدواج يا تحصيلات ربطي ندارد.

اين پژوهشگران مي‌گويند علت کاهش شادي در ميانسالي در اين است که به آرزوهاي ناممکنش پي مي‌برد- درد از دست رفتن جواني و فهميدن اينکه نمي‌تواند به همه چيزهايي که آرزو داشته، برسد باعث ناخشنودي فرد مي‌شود، اما فرد در سنين بالاتر با پذيرش واقعيات و خودآگاهي دوباره با زندگي صلح مي‌کند. برخي کارشناسان هم علت اين تغيير را در اين مي‌دانند که احساساتي مانند نفرت، خشم و بيزاري با افزايش سن کاهش پيدا مي‌کند، به اين خاطر که ما ياد مي‌گيريم کمتر به نظر ديگران در مورد خودمان اهميت بدهيم يا شايد به اين خاطر که مي‌توانيم از موقعيت‌هايي که دوست نداريم، پرهيز کنيم.

آيا واقعا شادي دست ما نيست؟

حتي اگر عواملي خارج از تسلط ما مانند ژن‌ها و سن و سال شادي ما را تعيين کند، اين امر به معناي آن نيست که نمي‌توان از زندگي لذت برد.

دکتر بيتس مي‌گويد: «ما خوش‌بين به دنيا آمده‌ايم. اغلب افراد فکر مي‌کنند که از بقيه شادتر هستند.» بيتس مي‌گويد: «حتي اگر ما جز آن اکثريت خوش‌اقبال نباشيم که ژن‌‌هاي شادي را دارند، باز هم 50 درصد رضايت از زندگي دست ماست.»

او براي شادتر بودن پيشنهاد مي‌کند که همان صفات شخصيتي را تقليد کنيم که افراد شاد دارند: «با ديگران رابطه برقرار کنيم حتي اگر با معدودي از افراد باشد، اهداف قابل دسترسي براي خودمان تعيين کنيم، براي رسيدن به آنها پشتکار به خرج دهيم و موانع و مشکلات را در پيش چشم داشته باشيم.»

منبع :